Terminy:

• 21-27.07.2025 Średniowieczny podróżnik: John Mandeville i jego przygody (Barbara Bodziony)
• 1-7.12.2025: Historie biblijne: Ucieczka do Egiptu (Barbara Bodziony)
• 02-08.03.2026 Strona z Sakramentarza: Te igitur (Barbara Bodziony)
• 18-24.05.2026: Miniatura z psałterza: król Dawid muzykujący (Barbara Bodziony)
• 20-26.07.2026: Smok i „jego” święty (Barbara Bodziony)

Zarys tematów: 

1. Średniowieczny podróżnik: John Mandeville i jego przygody
Przedmiotem naszych warsztatów będą miniatury z niezwykłego rękopisu, jednego z bestsellerów średniowiecza: Podróże Johnn’a Mandeville.
Książka napisana między 1357 a 1371 rokiem była opowieścią – pamiętnikiem z podróży Anglika o imieniu Sir John Mandeville przez świat islamu aż do Indii i Chin. Sam siebie autor przedstawia jako Anglika z St. Albans, który wyruszył w 1322 r. z pielgrzymką do Ziemi Świętej. Najwcześniejszy zachowany tekst jest w języku francuskim, po którym nastąpiły tłumaczenia na wiele innych języków. Pomimo niezwykle niewiarygodnego i często fantastycznego charakteru opisywanych podróży, dzieło zyskało niezwykłą popularność.
W Paryskiej Bibliotece Narodowej przechowywany jest wspaniały, bogato ilustrowany egzemplarz tego dzieła z XV wieku. Miniatury z tego manuskryptu będziemy kopiować na warsztatach.

2. Historie biblijne: Ucieczka do Egiptu
Ucieczka do Egiptu to historia, którą znamy z Ewangelii Mateusza ( Mt 2, 13-23). Wkrótce po odwiedzinach Trzech Mędrców ukazuje się Józefowi anioł we śnie i nakazuje mu ucieczkę przed Herodem, który chce zgładzić Dzieciątko. Posłuszny Bogu Józef wyrusza z Marią do Egiptu, który był poza jurysdykcją Heroda. W sztuce temat ten chętnie był pokazywany. Najczęściej przedstawiany jest Józef prowadzący osiołka, na którym siedzi Maria z Jezusem w ramionach. Wiele takich przedstawień jest w popularnych w średniowieczu Godzinkach.
Na warsztatach wykonamy jedną z takich miniatur z romańskiego lub gotyckiego rękopisu. Na zajęciach przygotujemy pigmenty ze spoiwem wg przepisu średniowiecznego. Krok po kroku wykonamy kopię pięknej miniatury, tak jak to robili średniowieczni mistrzowie. Zajęciom praktycznym będzie towarzyszyć wykład z ikonografii przedstawienia.

3. Strona z Sakramentarza: Te igitur
Zanim mszał powstał w formie jaką znamy dziś do sprawowania liturgii służyły różne księgi, jedną z najważniejszych był sakramentarz. Sakramentarz zawierał modlitwy i ceremonie liturgiczne Mszy oraz szafowania sakramentów. Wcześnie wykształcił się kanon zdobienia sakramentarzy, w których często najważniejsza kartą była ta, na której zaczynał się Kanon od słów TE IGITUR CLEMENTISSIME PATER…czyli Tobie przeto, najmiłościwszy Ojcze… Po śpiewie Sanctus kapłan kontynuuje modlitwę do Boga nad darami. Tę najważniejszą modlitwę liturgiczną, po której następowało Przemienienie, wiązano ze śmiercią Chrystusa, który składa się ponownie w ofierze dla nas. Ponieważ kanon rzymski po łacinie zaczynał się od litery T stosunkowo szybko zaczęto w tym miejscu malować wyobrażenie ukrzyżowania Chrystusa.
Na warsztatach wykonamy jedną z takich miniatur całostronicowych. Na zajęciach przygotujemy pigmenty ze spoiwem wg przepisu średniowiecznego. Zajęciom praktycznym będzie towarzyszyć wykład z ikonografii Sakramentarzy.

4. Miniatura z Psałterza: Król Dawid muzykujący

Popularny w średniowieczu rękopis, zawierający wszystkie 150 biblijnych psalmów, był często księgą bogato ilustrowaną. System dekoracji przekształcił się w ustalony zestaw zdobnych inicjałów, które rozpoczynały poszczególne części psałterza. Jeśli zdarzył się egzemplarz skromniej iluminowany, zawierał zazwyczaj zdobną pierwszą kartę. Karta ta zaczyna się od psalmu pierwszego słowami: Beatus vir qui non abiit in consilium impiorum… („Szczęśliwy mąż, który nie idzie za radą występnych, nie wchodzi na drogę grzeszników”). Bardzo często w psałterzach ta strona jest dekorowana albo całostronicową miniaturą lub zdobnym Inicjałem B. Najczęściej przedstawiają iluminatorzy w tym miejscu domniemanego autora psalmów, czyli króla Dawida.

Jedna z takich miniatur będzie przedmiotem naszych warsztatów. Na zajęciach przygotujemy pigmenty ze spoiwem wg przepisu średniowiecznego. Krok po kroku wykonamy kopię pięknej miniatury, tak jak to robili średniowieczni mistrzowie. Zajęciom praktycznym towarzyszyć będą dwa wykłady z technik średniowiecznych iluminatorów oraz ikonografii przedstawienia.

5. Smok i „jego” święty
Chyba najbardziej popularny świętym, który za atrybut ma smoka jest Archanioł Michał. Sławą dorównuje mu zapewne także św. Jerzy. Ale w ikonografii świętych jest więcej postaci przy których pojawiają się smoki. Hagiografia świętych pełna jest fantastycznych opowieści o stworach, którzy dzielni święci pokonali. Święty Jerzy wybawił od śmierci w paszczy smoka księżniczkę, Archanioł Michał walczy i strąca do piekieł smoka – szatana. Także św. Małgorzata Antiocheńska zwycięsko wychodzi z pokusy w postaci smoka szatana, którego pokonuje znakiem krzyża. Również św. Marta, św. Roman z Rouen, biskup Metzu św. Klemens czy św. Hilarion mieli bliskie spotkanie ze smokiem. Oczywiście zakończone pokonaniem tegoż. Symbolika średniowieczna jest raczej jednoznaczna: smok jest symbolem szatana, złych mocy, pokus które musimy przezwyciężać by dojść do Nieba.
Na warsztatach wykonamy wizerunek jednego z najbardziej popularnych świętych ze smokiem, do wyboru: Archanioła Michała, św. Jerzego lub św. Małgorzaty. Warsztatom będzie towarzyszyć wykład pt” Smok i jego święty – ikonografia w sztuce średniowiecznej”.

Adresaci: Wszyscy zafascynowani średniowieczem i pięknem iluminatorstwa książkowego. Warsztaty są przeznaczone dla dorosłych. Na warsztatach zawsze są mile widziani początkujący, którzy nie malują, a kontakt z pędzlem utracili po szkole podstawowej.

Warsztaty są tak zaplanowane, że wszystkiego nauczymy się krok po kroku. Serdecznie zapraszamy także wszystkich, którzy malują w innych technikach, a chcieliby spróbować miniatorstwa, a także wszystkich wiernych wielbicieli technik iluminatorskich, którzy są już bardziej zaawansowani. Na warsztatach zazwyczaj obecne są osoby początkujące, średniozaawansowane, a także zaawansowane. Jest to bogactwem tych spotkań, dzięki któremu uczymy się także od siebie nawzajem. Dołącz do nas!

Barbara Bodziony – Iluminator, kaligraf, historyk sztuki, mediewista, absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego. We Francji, w Angers kończy w 2007 roku z wyróżnieniem Wyższy Europejski Instytut Iluminacji i Rękopisów.
Od 2008 lat prowadzi w Krakowie Szkołę Kaligrafii i Iluminacji, od 2016 roku wspólnie z Ewą Landowską pod nazwą Atelier Landowska & Bodziony. Od 2016 roku prowadzi semestralne zajęcia dla studentów krakowskich uczelni: ASP Wydział Form Przemysłowych.
Jest także założycielką Pracowni Kaligrafii i Iluminacji, która wykonuje na zlecenie prace z dziedziny miniatorstwa i kaligrafii. Pracownia organizuje od 10 lat wolontariat szpitalny z zajęciami artystycznymi dla małych pacjentów krakowskich szpitali.
Od 2008 roku nieprzerwanie prowadzi regularne warsztaty artystyczne SKRYPTORIUM w opactwie tynieckim.
Współautorka podręcznika do kaligrafii Piękna Litera wydawanego od 2016 roku. Autorka trzech tomów: Minuskuła karolińska, Uncjała i Bastarda wydawanych w Wydawnictwie Benedyktynów Tyniec.

Koszt udziału:
1200 zł + opłata za pobyt